Menu

Opleiding tot klinisch-fysicus audioloog

Het vakgebied audiologie is traditioneel de fysica van het geluid voor zover van belang voor de fysiologie en de functie van het auditief systeem. De audiologie legt zich toe op het bepalen van de aard en omvang van het gehoorverlies en de gevolgen daarvan.

Inhoud van deze pagina

Wat is een klinisch fysicus-audioloog?

De gevolgen van een afwijkend gehoor voor de ontwikkeling en het functioneren van het individu en zijn omgeving (thuis, school, werk) kunnen groot zijn. Dat maakt dat de klinische audiologie per definitie een multidisciplinair vakgebied is. Een audioloog moet kennis hebben van het normale en het aangedane gehoor, de otologie, maar ook van de communicatieve, sociale en psychologische gevolgen van een gehoorstoornis. Hij is deskundige op het gebied van audiologische meetapparatuur (aanschaf, gebruik, beheer, veiligheid) en van technische hulpmiddelen voor slechthorenden (hoortoestellen, implanteerbare hoorapparatuur, speciale telefoons, schoolapparatuur, etc.). Veel klinisch fysici-audiologen zijn betrokken bij wetenschappelijk onderzoek. De klinisch fysicus-audioloog moet nieuwe wetenschappelijke bevindingen kunnen vertalen naar betere audiologische zorg voor de patiënt. Hij staat aan de basis van zorginnovatie, heeft contact met verwijzers en levert een belangrijke bedrage aan het zorgbeleid van de instelling waar hij werkzaam is.

De rol van de klinisch fysicus-audioloog in de audiologische zorg is vergelijkbaar met die van de revalidatie-arts in de revalidatiegeneeskunde. Beiden zijn hoofdbehandelaar en verantwoordelijk voor de diagnostiek, begeleiding en revalidatie door het multidisciplinaire team. Samen met de patiënt, zijn omgeving en het interdisciplinaire team (master en bachelor audiologen, audiologieassistenten, logopedisten, psychologen en maatschappelijk werkers) worden onderzoeken gedaan, de juiste hulpmiddelen gekozen en die begeleiding geboden die de handicap minimaliseren. Doel moet zijn dat de patiënt, ondanks zijn gehoorbeperkingen, zo goed als mogelijk kan participeren in de maatschappij, aansluitend bij zijn eigen wensen en mogelijkheden.

Klinisch fysici-audiologen zijn werkzaam op een afdeling KNO/audiologie van een academisch ziekenhuis of op een perifeer audiologisch centrum, zoals binnen Adelante.

De opleiding

De klinische fysica heeft momenteel vijf werkterreinen:

  • de algemene klinische fysica
  • radiologie
  • nucleaire geneeskunde
  • radiotherapie
  • audiologie

Er bestaat ook nog de mogelijkheid te specialiseren tot klinisch fysicus van het visueel systeem. In de toekomst zullen de specialisaties in het auditief en visueel systeem, uitgebreid met een specialisatie in het evenwichtsysteem mogelijk leiden tot één nieuw werkterrein, de zintuigfysica.

De opleiding tot klinisch fysicus is vormgegeven door de Stichting Opleiding Klinische Fysica (www.stichtingokf.nl). De OKF heeft kwaliteitseisen geformuleerd voor de vooropleiding, de A- en B-opleidingsinstituten en de opleiders. De OKF ziet ook toe op de naleving van die eisen. De OKF verzorgt daartoe periodiek kwaliteitsvisitaties, toetst individuele opleidingen en beheert een register. Elke geregistreerde klinisch fysicus is tevens BIG geregistreerd en moet bij- en nascholing volgen om voor verlenging van de registratie in aanmerking te komen. Nederland telt ca. 70 geregistreerde klinisch fysici-audiologen. De kwaliteitseisen worden toenemend aangescherpt in lijn met de eisen die gelden voor (de opleiding van) medisch specialisten. In 2011 is de erkenning van Adelante als A-opleiding voor de klinische fysica-audiologie verlengd.

De opleidingen worden verzorgd binnen een zogenaamd opleidingscluster met een A- en een B-instituut. Binnen het OOR-Zuid vormen Adelante en MUMC+ een dergelijk cluster, ook voor het werkterrein audiologie.

Toelatingseisen

Om toegelaten te worden tot de opleiding moet een kandidaat beschikken over:

  • een master diploma natuurkunde (of een daarmee vergelijkbaar diploma)
  • over een goedgekeurd opleidingsplan.

De vierjarige opleiding omvat twee jaar basis- en twee jaar aanvullende opleiding.
Aan bod komen onder andere:

  • anatomie
  • fysiologie
  • pathologie
  • beeldvormende diagnostiek
  • functieonderzoek
  • therapie
  • attitudevorming
  • medische ethiek
  • medische instrumentatie
  • veiligheid
  • informatica
  • wetenschappelijke vorming
  • statistiek
  • management, organisatie en wetgeving in de gezondheidszorg

Voor de klinisch academische vorming en het wetenschappelijk onderzoek verblijft de klinisch fysicus in opleiding (klifio) ruim anderhalf jaar binnen KNO/audiologie van MUMC+. De andere twee en een half jaar worden cursussen gevolgd, werkt de klinisch fysicus in opleiding binnen de verschillende gehoor- en taal teams van Adelante en worden er stageadressen bezocht.

Na het afronden van de opleiding kan de klinisch fysicus- audioloog direct aan de slag als hoofdbehandelaar in de klinische praktijk. Anno 2014 is de arbeidsmarkt redelijk in balans; er zijn momenteel ongeveer evenveel vacatures als geregistreerde gegadigden.

Kosten

De opleiding wordt bekostigd door de overheid. Het ministerie van VWS bepaalt jaarlijks hoeveel kandidaten er mogen instromen. In 2014 mogen er vier kandidaten instromen in het werkterrein audiologie. Eén daarvan mag instromen binnen Adelante. Momenteel zijn er bij ons al twee audiologen in opleiding.

Adelante heeft gekozen voor het verder professionaliseren van de aan haar toevertrouwde opleidingen. Een belangrijke impuls was de vorming van een Centrale OpleidingsCommissie (COC) in 2011. De opleiders revalidatiegeneeskunde, GZ-psychologie, klinische fysica-audiologie en vertegenwoordigers van de artsen in opleiding en klinisch fysici in opleiding, staf, raad van bestuur en hoofd kenniscentrum komen periodiek bij elkaar om de opleidingen te verbeteren. In 2014 wordt specifiek gekeken naar instrumenten om de kwaliteit van de opleiding (instituut en opleider) in kaart te brengen en cyclisch te verbeteren. Belangrijk daarbij is hoe de artsen in opleiding en klinisch fysici in opleiding hun opleiding waarderen.

Persoonlijke noot

D Pans"Voor mij als opleider is het een enorme uitdaging om jonge mensen mee te mogen vormen tot betrokken, deskundige, zelfstandige en effectieve zorgprofessionals. Opleiden is veel meer dan overdracht van kennis. De klifio (klinisch fysicus in opleiding) heeft een belangrijke eigen verantwoordelijkheid in het opgeleid worden. De theorie bestuderen bijvoorbeeld, kan de klifio prima zelf. In mijn ogen mag en moet opleider vooral veel vragen stellen, feedback geven en uitdagen. Hij moet bereikbaar zijn en zich kwetsbaar durven opstellen voor kritiek op eigen handelen.

Met de klifio’s, de collega’s van Adelante en MUMC+ hoop ik de opleiding KFA te kunnen doorontwikkelen. De klinische audiologie is een enorm boeiend en veelzijdig vak. Ik draag dat graag uit in de hoop dat de klifio’s dit overnemen en doorgeven. Waar ze uiteindelijk ook aan de slag gaan."

Donné Pans, klinisch fysicus-audioloog en opleider